مردگان با زندگان را نقل مىكند و آنگاه در بخشى از كتاب خود مىنويسد : أن يقول المسلّم على أهل القبور السلام عليكم دار قوم مؤمنين هذا خطاب لمن يسمع و يعقل و لو لا ذلك لكان هذا الخطاب بمنزلة خطاب المعدوم و الجماد و السلف مجمعون على هذا و قد تواترت الآثار عنهم بأن الميت يعرف زيارة الحي و يستبشر به . ابن قيم رواياتى فراوان ديگر را در ضمن فصول : « الموتى يسألون عن الأحياء و يعرفون اقوالهم و اعمالهم » ، « إخبار الأموات بما حدث فى أهلهم بعدهم و بما يحدث » ، « انفاذ ابو بكر وصية ثابت بن قيس التى أوصى بها فى المنام بعد الممات » و . . . نقل كرده است . « 1 » سپس ابن قيم به تفسير آيه وَ ما أَنْتَ بِمُسْمِعٍ مَنْ فِي الْقُبُورِ « 2 » مىپردازد و مىگويد : فسياق الآية يدل على . . . إنّ من فى القبور لا تقدر على إسماعهم إسماعا ينتفعون به و لم يرد سبحانه إنّ أصحاب القبور لا يسمعون شيئا البتة . . . « 3 » حاصل آنكه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در عالم برزخ صداى زاير و متوسل و مستشفع را مىشنوند و به إذن اللّه مىتوانند همانند حياتشان منشأ آثار شوند ، براى كسى استغفار كنند ، توسل و شفاعت او را اجابت نمايند . منشأ تبرك به آثار حضرت و قبر و ديوار بقعه و . . . نيز محبت است كه در زمان حيات ايشان رايج بوده است . وهابيان در مخالفت با اين ديدگاه مىگويند اوّلا : ادله جواز مقيّد به حيات پيامبر اكرم است . ثانيا : دليلى بر جواز اين امور پس از وفات نداريم و چون دليلى نيست مشروع نيست و هر چه مشروع نباشد بدعت است . ثالثا : ادلّه لفظى بر حرمت اين امور پس از وفات دلالت دارند . رابعا : سيره صحابه نيز پس از وفات حضرت ، بر انجام اين امور نبوده است . خامسا : براى سد ذريعه شرك ، ناگزير بايد از آنچه كه امت را به شرك مبتلا مىكند جلوگيرى شود . « 4 »

--> ( 1 ) . همان ، ص 18 - 22 ( 2 ) . فاطر ، 22 ( 3 ) . ابن قيم جوزيه ، الروح ، ص 59 ، 60 ( 4 ) . به طور نمونه ، ر . ك : ابن باز ، رسالة الى الشيخ واعظزاده ، ص 18 - 20 ؛ عبد الرحمن آل الشيخ ، فتح المجيد فى شرح عقيدة التوحيد ، ص 106 ، 160 ، 183 و 403 .